1. Thông tư 90/2026/TT-BGDĐT điều chỉnh những nội dung gì?

Thông tư số 90/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương đối với nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học.

Thông tư được ban hành trong bối cảnh các cơ sở giáo dục đại học cần chuẩn hóa đội ngũ nhân sự tham gia hỗ trợ hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, thực hành và thí nghiệm. Việc xác định rõ yêu cầu đối với từng nhóm nhân sự là cơ sở để các trường tổ chức tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đào tạo và phát triển đội ngũ phù hợp với đặc thù chuyên môn.

Các nội dung trọng tâm của Thông tư bao gồm:

• Tiêu chuẩn về trình độ đào tạo và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ.

• Điều kiện để được tuyển dụng, bố trí và sử dụng vào vị trí việc làm tương ứng.

• Nhiệm vụ của trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy.

• Chế độ làm việc, phân bổ thời gian làm việc và tiền lương làm thêm giờ.

• Quy định về bổ nhiệm và xếp lương đối với viên chức; ký kết hợp đồng lao động và thực hiện chế độ tiền lương đối với người lao động.

• Quy định chuyển tiếp và trách nhiệm tổ chức thực hiện của cơ sở giáo dục đại học.

Thông tư có hiệu lực từ ngày 07/12/2026. Vì vậy, các trường đại học nên chủ động rà soát hiện trạng nhân sự và chuẩn bị phương án triển khai trước thời điểm này.

2. Đối tượng áp dụng của Thông tư 90/2026/TT-BGDĐT

Theo Điều 2 của Thông tư, đối tượng áp dụng bao gồm nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học, cơ sở giáo dục đại học và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học được đề cập trong Thông tư gồm ba nhóm chính:

2.1. Trợ giảng

Trợ giảng là nhân sự hỗ trợ giảng viên trong quá trình tổ chức và thực hiện hoạt động giảng dạy.

Nhiệm vụ của trợ giảng bao gồm hỗ trợ chuẩn bị nội dung, học liệu và các điều kiện phục vụ giảng dạy; hướng dẫn người học trong học tập, thực hành, thí nghiệm, thực tập theo phân công; hỗ trợ tổ chức thảo luận, phụ đạo và tham gia hỗ trợ hoạt động kiểm tra, đánh giá người học trong phạm vi nhiệm vụ được giao.

Bên cạnh đó, trợ giảng có trách nhiệm học tập, bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và phương pháp giảng dạy.

Theo Điều 4, trợ giảng phải có trình độ đại học trở lên, phù hợp với vị trí việc làm, ngành hoặc chuyên ngành đảm nhiệm và đáp ứng yêu cầu hỗ trợ giảng viên trong hoạt động giảng dạy.

2.2. Nghiên cứu viên

Đối với nghiên cứu viên, tiêu chuẩn chức danh thực hiện theo quy định của Bộ Khoa học và Công nghệ. Ngoài ra, nghiên cứu viên làm việc tại cơ sở giáo dục đại học phải đáp ứng các yêu cầu bổ sung về năng lực nghiên cứu khoa học, hỗ trợ chuyên môn và kết nối hoạt động nghiên cứu với đào tạo.

Các nhiệm vụ được đề cập trong Thông tư bao gồm thực hiện hoặc tham gia hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; điều tra, khảo sát, thu thập và xử lý dữ liệu phục vụ nghiên cứu; hỗ trợ người học trong thực hành, thí nghiệm và các hoạt động nghiên cứu theo phân công.

Đối với các trường đại học có định hướng phát triển nghiên cứu, việc rà soát tiêu chuẩn và nhiệm vụ của nghiên cứu viên cần gắn với lĩnh vực nghiên cứu, cơ cấu tổ chức và yêu cầu chuyên môn của từng đơn vị.

2.3. Nhân sự hỗ trợ giảng dạy

Nhân sự hỗ trợ giảng dạy tham gia hỗ trợ giảng viên trong hoạt động thực hành, thí nghiệm và các hoạt động chuyên môn khác.

Tùy thuộc quy định chuyên ngành, tiêu chuẩn chức danh có thể được thực hiện theo quy định của Bộ quản lý ngành, lĩnh vực. Trường hợp chưa có quy định chuyên ngành, Thông tư quy định yêu cầu trình độ đại học trở lên, phù hợp với vị trí việc làm, ngành hoặc chuyên ngành đảm nhiệm và đáp ứng yêu cầu công việc.

Nhóm nhân sự này có thể đảm nhiệm các nhiệm vụ liên quan đến hỗ trợ vận hành nền tảng số phục vụ giảng dạy, giám sát thực hành và thí nghiệm, bảo đảm an toàn phòng thí nghiệm, hỗ trợ đánh giá kết quả thực hành, quản lý và bảo quản thiết bị, dụng cụ, vật tư chuyên môn theo phân công.

Lưu ý: Đối với cơ sở giáo dục khác có hoạt động giáo dục đại học, Thông tư cho phép vận dụng các quy định về tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương để áp dụng đối với trợ giảng và nhân sự hỗ trợ giảng dạy. Nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học tại các cơ sở thuộc thẩm quyền quản lý nhà nước của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an thực hiện theo quy định pháp luật chuyên ngành về quốc phòng, công an.

3. Tiêu chuẩn và điều kiện đối với nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học

3.1. Tiêu chuẩn về trình độ đào tạo

Thông tư quy định yêu cầu về trình độ đào tạo theo từng nhóm vị trí việc làm.

Nhóm nhân sự	Yêu cầu về trình độ đào tạo
Trợ giảng	Có trình độ đại học trở lên, phù hợp với vị trí việc làm, ngành hoặc chuyên ngành đảm nhiệm.
Nghiên cứu viên	Thực hiện theo tiêu chuẩn chức danh nghiên cứu viên do Bộ Khoa học và Công nghệ quy định.
Nhân sự hỗ trợ giảng dạy	Thực hiện theo tiêu chuẩn chức danh chuyên ngành nếu có; trường hợp chưa có quy định thì có trình độ đại học trở lên, phù hợp với vị trí việc làm và yêu cầu chuyên môn.

Đối với các trường đại học, việc rà soát trình độ đào tạo cần được thực hiện theo từng vị trí cụ thể, tránh áp dụng một tiêu chuẩn chung cho tất cả các nhóm nhân sự có nhiệm vụ khác nhau.

3.2. Tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ

Bên cạnh trình độ đào tạo, Thông tư đặt ra yêu cầu về năng lực thực hiện nhiệm vụ tương ứng với từng nhóm vị trí.

Đối với trợ giảng, các yêu cầu đáng chú ý bao gồm:

• Nắm vững kiến thức cơ bản của học phần được phân công hỗ trợ và kiến thức tổng quát thuộc lĩnh vực chuyên ngành.

• Hiểu và thực hiện đúng mục tiêu, kế hoạch, nội dung học phần hoặc chương trình đào tạo.

• Có khả năng hướng dẫn, hỗ trợ người học và phối hợp tổ chức hoạt động giảng dạy.

• Sử dụng hiệu quả, an toàn các phương tiện và thiết bị phục vụ giảng dạy.

• Ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo; sử dụng ngoại ngữ trong thực hiện nhiệm vụ.

Đối với nghiên cứu viên, ngoài tiêu chuẩn chức danh theo quy định chuyên ngành, Thông tư bổ sung các yêu cầu về khả năng thực hiện, tư vấn, phản biện, hướng dẫn và hỗ trợ chuyên môn trong nghiên cứu khoa học; chuyển giao, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào hoạt động đào tạo và thực tiễn.

Đối với nhân sự hỗ trợ giảng dạy, yêu cầu năng lực cần phù hợp với tính chất công việc, bao gồm khả năng sử dụng thiết bị, hỗ trợ hoạt động thực hành, thí nghiệm và tuân thủ các quy trình chuyên môn, an toàn có liên quan.

3.3. Điều kiện để được bố trí, sử dụng vào vị trí việc làm

Theo Điều 6, nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học được tuyển dụng, bố trí và sử dụng vào vị trí việc làm khi đáp ứng các điều kiện cơ bản:

• Có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và sức khỏe phù hợp với nhiệm vụ.

• Đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của vị trí tương ứng.

• Đáp ứng các điều kiện chuyên môn, kỹ thuật, an toàn và điều kiện khác theo pháp luật chuyên ngành đối với vị trí có yêu cầu đặc thù.

• Đáp ứng các yêu cầu khác do cơ sở giáo dục đại học quy định trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, tính chất công việc và yêu cầu chuyên môn, bảo đảm không trái pháp luật.

Điều này đòi hỏi các trường đại học cần đối chiếu tiêu chuẩn của Thông tư với hồ sơ nhân sự và yêu cầu thực tế của từng vị trí, thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi công việc đang sử dụng.

4. Chế độ làm việc của nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học

Thông tư quy định việc tổ chức chế độ làm việc cần phù hợp với nhiệm vụ của nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học và đặc thù hoạt động của từng cơ sở.

Theo thông tin giới thiệu chính thức về Thông tư, nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học làm việc theo chế độ 40 giờ mỗi tuần; thời gian làm việc được bố trí linh hoạt theo yêu cầu nhiệm vụ chuyên môn.

Căn cứ đặc thù ngành đào tạo, lĩnh vực nghiên cứu và điều kiện tổ chức thực hiện, người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học quy định cụ thể việc phân bổ thời gian làm việc đối với nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học theo quy định tại Thông tư.

Đối với thời gian làm thêm, tổng số giờ làm thêm không vượt quá giới hạn theo pháp luật về lao động. Nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học được thanh toán tiền lương làm thêm giờ theo quy định pháp luật về lao động.

Đối với các vị trí tham gia thực hành, thí nghiệm hoặc hỗ trợ nghiên cứu, trường cần xem xét đặc điểm hoạt động chuyên môn, lịch học, lịch thực hành và yêu cầu vận hành thiết bị để bố trí thời gian phù hợp, đồng thời tuân thủ quy định hiện hành.

5. Quy định về bổ nhiệm và xếp lương theo Thông tư 90/2026/TT-BGDĐT

Điều 9 của Thông tư quy định việc bổ nhiệm và xếp lương đối với nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học được thực hiện theo hình thức làm việc và quy định pháp luật tương ứng.

Đối với nhân sự là viên chức

Việc bổ nhiệm và xếp lương đối với trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy là viên chức được thực hiện theo vị trí việc làm, quy định pháp luật về viên chức và quy chế tổ chức, hoạt động của cơ sở giáo dục đại học.

Vì vậy, các trường cần rà soát hồ sơ, chức danh hiện có và vị trí việc làm dự kiến bố trí để xác định phương án thực hiện phù hợp.

Đối với nhân sự làm việc theo hợp đồng lao động

Việc ký kết hợp đồng lao động và thực hiện chế độ tiền lương đối với trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy là người lao động được thực hiện theo pháp luật về lao động và quy chế tổ chức, hoạt động của cơ sở giáo dục đại học.

Người được bổ nhiệm hoặc ký hợp đồng vào các vị trí việc làm này phải đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện của Thông tư và các quy định pháp luật có liên quan.

Lưu ý: Không nên hiểu Thông tư là quy định một mức lương chung áp dụng cho tất cả nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học. Việc bổ nhiệm và xếp lương cần được thực hiện theo vị trí việc làm, hình thức làm việc và quy định pháp luật tương ứng.

6. Điều khoản chuyển tiếp: Những nội dung các trường đại học cần đặc biệt lưu ý

Điều 11 của Thông tư quy định các nội dung chuyển tiếp nhằm xử lý trường hợp nhân sự đã được bổ nhiệm hoặc tuyển dụng trước thời điểm Thông tư có hiệu lực.

6.1. Đối với trợ giảng đã được bổ nhiệm trước ngày 01/01/2026

Trường hợp đã được bổ nhiệm chức danh trợ giảng trước ngày 01/01/2026 được bảo lưu các chế độ phụ cấp đang áp dụng đến hết ngày 31/12/2026.

Cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm rà soát, xếp lại bậc lương và chế độ phụ cấp phù hợp với vị trí việc làm theo quy định tại Thông tư và các quy định pháp luật liên quan.

Đây là nội dung các trường cần lưu ý khi xây dựng kế hoạch triển khai, bởi thời hạn bảo lưu chế độ phụ cấp được xác định cụ thể đến hết ngày 31/12/2026.

6.2. Đối với nhân sự chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện

Nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học đã được tuyển dụng hoặc ký hợp đồng trước ngày Thông tư có hiệu lực nhưng chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định mới được tiếp tục bố trí làm việc.

Việc đào tạo, bồi dưỡng để đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện của vị trí việc làm được thực hiện theo quy định pháp luật và quy chế tổ chức, hoạt động của cơ sở giáo dục đại học.

Quy định chuyển tiếp này cho thấy các trường cần rà soát thực trạng đội ngũ, xác định khoảng cách giữa yêu cầu của vị trí và năng lực hiện có, từ đó xây dựng phương án đào tạo, bồi dưỡng phù hợp.

7. Các trường đại học cần chuẩn bị gì trước khi Thông tư có hiệu lực?

Với thời điểm có hiệu lực là ngày 07/12/2026, các cơ sở giáo dục đại học nên chủ động rà soát và chuẩn bị theo một kế hoạch cụ thể.

Bước 1. Rà soát danh sách nhân sự thuộc phạm vi điều chỉnh

Lập danh sách trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy đang làm việc tại trường; phân loại theo hình thức làm việc, đơn vị quản lý, vị trí công việc và tình trạng hồ sơ hiện có.

Bước 2. Đối chiếu tiêu chuẩn và điều kiện của từng vị trí

Rà soát trình độ đào tạo, chuyên ngành, năng lực chuyên môn, yêu cầu an toàn và các điều kiện đặc thù. Xác định các trường hợp đã đáp ứng, cần bổ sung hồ sơ hoặc cần đào tạo, bồi dưỡng.

Bước 3. Rà soát vị trí việc làm và nhiệm vụ thực tế

Đối chiếu vị trí việc làm với nhiệm vụ thực tế của từng nhóm nhân sự. Làm rõ phạm vi hỗ trợ giảng dạy, nghiên cứu, thực hành, thí nghiệm và trách nhiệm phối hợp với giảng viên, đơn vị chuyên môn.

Bước 4. Rà soát chế độ làm việc và phương án bố trí thời gian

Xem xét lịch giảng dạy, thực hành, thí nghiệm, nghiên cứu và các nhiệm vụ chuyên môn để xây dựng phương án phân bổ thời gian phù hợp, bảo đảm tuân thủ quy định về thời giờ làm việc và làm thêm giờ.

Bước 5. Rà soát phương án bổ nhiệm, xếp lương và chế độ chuyển tiếp

Đối chiếu hồ sơ nhân sự với quy định tại Điều 9 và Điều 11 của Thông tư. Đặc biệt, lập danh sách các trường hợp trợ giảng được bổ nhiệm trước ngày 01/01/2026 để xem xét chế độ phụ cấp chuyển tiếp và thực hiện rà soát, xếp lại bậc lương, phụ cấp theo quy định.

Bước 6. Phân công trách nhiệm và theo dõi tiến độ triển khai

Xác định đơn vị đầu mối và trách nhiệm phối hợp giữa tổ chức nhân sự, đào tạo, khoa chuyên môn, đơn vị nghiên cứu và bộ phận tài chính. Lập kế hoạch xử lý các vấn đề cần hoàn thiện trước và sau ngày Thông tư có hiệu lực theo đúng quy định.

Việc chuẩn bị sớm giúp các trường chủ động hơn trong quản lý nhân sự, hạn chế xử lý bị động và bảo đảm việc áp dụng quy định mới phù hợp với thực tế tổ chức.

8. DOMI đồng hành cùng các trường đại học trong rà soát vị trí việc làm và quản trị nhân sự

Viện Quản lý và Phát triển Năng lực Tổ chức (DOMI) hoạt động trong lĩnh vực tư vấn quản lý, phát triển năng lực tổ chức và quản trị nguồn nhân lực.

Trước những yêu cầu mới về tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương đối với nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học, các trường cần xem xét đồng bộ giữa quy định pháp luật, vị trí việc làm, bản mô tả công việc và thực tiễn bố trí nhân sự.

DOMI có thể đồng hành cùng các cơ sở giáo dục đại học trong các nội dung tư vấn phù hợp với phạm vi dịch vụ được thống nhất, bao gồm:

• Rà soát hiện trạng nhân sự và hệ thống vị trí việc làm.

• Đối chiếu nhiệm vụ thực tế với yêu cầu của vị trí.

• Hoàn thiện bản mô tả công việc và yêu cầu năng lực.

• Rà soát sự thống nhất giữa vị trí việc làm, nhiệm vụ và tiêu chí đánh giá kết quả công việc.

• Hỗ trợ xây dựng kế hoạch triển khai và phương án quản trị nhân sự phù hợp với quy định áp dụng.

Việc triển khai Thông tư 90/2026/TT-BGDĐT là cơ hội để các trường rà soát lại cách thức tổ chức và sử dụng đội ngũ hỗ trợ giáo dục đại học, hướng tới phân công rõ ràng, phát triển năng lực và nâng cao hiệu quả hoạt động đào tạo, nghiên cứu.

Các trường đại học có nhu cầu rà soát vị trí việc làm, bản mô tả công việc và hệ thống quản trị nhân sự có thể liên hệ DOMI để trao đổi về hiện trạng và phương án triển khai phù hợp.

VIỆN QUẢN LÝ VÀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỔ CHỨC (DOMI)

Website: https://www.domi.org.vn/

Hình ảnh: DOMI tư vấn xây dựng đề án vị trí việc làm tại Trường ĐHQT - TP HCM, 2025 - 2026