1. Những điểm mới nổi bật so với quy định cũ

• Thiết lập hệ thống "Bậc nghề nghiệp" trong vị trí việc làm: Đây là thay đổi cốt yếu nhất. Thay vì chỉ xác định tên vị trí, mỗi vị trí việc làm chuyên môn và hỗ trợ hiện nay được thiết kế tối đa 05 bậc nghề nghiệp (từ bậc 1 đến bậc 5, bậc 5 là cao nhất). Bậc nghề nghiệp thể hiện độ phức tạp, phạm vi trách nhiệm và yêu cầu năng lực tăng dần.
• Gắn kết trực tiếp giữa vị trí việc làm và tiền lương: Trong khi chờ chế độ tiền lương mới, Nghị định quy định rõ việc xếp lương tương ứng với từng bậc nghề nghiệp (ví dụ: Bậc 5 áp dụng lương viên chức loại A3.1; Bậc 3 áp dụng loại A1...). Điều này giúp việc trả lương bám sát thực tế năng lực và nhiệm vụ được giao .
• Quy định tỷ lệ phần trăm tối đa cho các bậc cao: Để tránh tình trạng "lạm phát" cấp bậc, Nghị định khống chế tỷ lệ viên chức ở các bậc cao. Ví dụ, tỷ lệ ở bậc 5 không vượt quá 30%, bậc 4 không vượt quá 40% tổng biên chế được giao cho vị trí đó.
• Đẩy mạnh quyền tự chủ cho đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL): Các đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, hoặc đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên có quyền tự quyết định vị trí việc làm và có thể quyết định tỷ lệ bậc nghề nghiệp khác với quy định chung nếu phù hợp với năng lực tài chính.
• Ứng dụng chuyển đổi số: Nghị định yêu cầu ứng dụng khoa học công nghệ và cập nhật dữ liệu vị trí việc làm vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức.

2. Những khác biệt căn bản trong phương thức quản lý

3. Các lưu ý cần thiết khi áp dụng

Về thời hạn thực hiện:

• Các cơ quan, đơn vị phải hoàn thành việc phê duyệt vị trí việc làm mới và bố trí viên chức vào các bậc nghề nghiệp chậm nhất là ngày 01/07/2027.

Về việc chuyển xếp bậc và lương (Giai đoạn chuyển tiếp):

• Viên chức cũ: Được chuyển từ loại lương hiện giữ sang bậc nghề nghiệp tương ứng (ví dụ: đang giữ loại A1 thì chuyển vào Bậc 3).
• Trường hợp dư thừa tỷ lệ: Nếu sau khi bố trí mà số lượng thực tế vượt tỷ lệ quy định, đơn vị phải sắp xếp lại trước ngày 01/07/2027. Trong thời gian này, không được tuyển dụng mới hoặc nâng bậc cho những vị trí đã vượt tỷ lệ.

Về xây dựng Bản mô tả công việc:

• Đơn vị không được tự ý "nâng chuẩn" trình độ một cách tùy tiện.
• Kinh nghiệm chuyên môn không nên xác định cứng bằng số năm công tác mà nên thay bằng loại nhiệm vụ đã thực hiện hoặc mức độ chủ trì sản phẩm.
• Một vị trí việc làm quản lý nếu có nhiều người đảm nhiệm thì chỉ xây dựng 01 bản mô tả chung, việc phân công cụ thể giữa các cá nhân không làm phát sinh vị trí mới.

Về nguyên tắc xác định vị trí:

• Phải dựa trên nhóm nhiệm vụ có tính chất tương đồng, không được vì cụ thể hóa công việc mà làm phát sinh tên gọi vị trí mới ngoài danh mục khung của Chính phủ.
• Khi một vị trí vừa có tính chuyên môn, vừa có tính hỗ trợ, cần dựa trên sản phẩm đầu ra và năng lực chuyên ngành để phân loại chính xác.

Nghị định 232/2026/NĐ-CP yêu cầu các đơn vị sự nghiệp phải rà soát thực tế một cách kỹ lưỡng để xây dựng bản mô tả công việc thực chất, gắn bậc nghề nghiệp với hiệu quả đầu ra thay vì chỉ theo hồ sơ bằng cấp như trước đây.

4. Đơn vị sự nghiệp tự chủ tài chính có quyền hạn gì mới?

Theo Nghị định 232/2026/NĐ-CP, các đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL) tự chủ tài chính (bao gồm đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư; đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên) được trao những quyền hạn mới và mở rộng hơn trong việc quản lý vị trí việc làm, cụ thể như sau:

• Quyền tự quyết định vị trí việc làm: Khác với các đơn vị chưa tự chủ phải trình Bộ hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt, các đơn vị tự chủ tài chính có thẩm quyền tự quyết định vị trí việc làm đối với viên chức thuộc phạm vi quản lý của mình.
• Quyền tự quyết định tỷ lệ bậc nghề nghiệp: Đơn vị được quyền quyết định tỷ lệ viên chức bố trí theo từng bậc nghề nghiệp (từ bậc 1 đến bậc 5) khác với tỷ lệ quy định chung (thông thường bậc 5 không quá 30%, bậc 4 không quá 40%) để phù hợp với yêu cầu hoạt động và khả năng tài chính thực tế của đơn vị,.
• Chủ động trong quy trình phê duyệt: Đơn vị tự chủ tài chính được tự thực hiện quy trình lập hồ sơ, tổ chức thẩm định nội bộ và ban hành quyết định phê duyệt vị trí việc làm mà không cần thông qua sự rà soát, tổng hợp của các cơ quan tham mưu cấp trên như quy trình áp dụng cho đơn vị chưa tự chủ,,.
• Tự xác định số bậc nghề nghiệp áp dụng: Dựa trên quy mô và mức độ phát triển, đơn vị tự chủ có quyền chủ động lựa chọn và xác định số bậc nghề nghiệp thực tế sẽ sử dụng cho từng vị trí việc làm tại đơn vị mình trong phạm vi khung quy định của Chính phủ,,.
• Gắn quyền tự chủ với trách nhiệm người đứng đầu: Nghị định nhấn mạnh việc phân cấp quản lý phải gắn liền với quyền tự chủ và trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp trong việc tổ chức thực hiện và quản lý vị trí việc làm,.

Quyết định phê duyệt vị trí việc làm do đơn vị tự ban hành sẽ là căn cứ pháp lý để đơn vị đó thực hiện các công tác tuyển dụng, bố trí, đào tạo, bồi dưỡng và quản lý viên chức